dinsdag 14 januari 2014

KOKEN op een HOUTGESTOOKT FORNUIS, deel 2, POTTEN & PANNEN...



De POTTEN & PANNEN die je op een HOUTGESTOOKT FORNUIS wil gebruiken neemt ook nog wel een blogpost in beslag. Je kunt namelijk niet iedere pan (qua materiaal) op een loeiheet BRANDEND FORNUIS zetten.

Als eerste kijken we naar de KOOKPLAAT van een HOUTGESTOOKT FORNUIS. In ons geval heeft het FORNUIS een vrij brede gladde KOOKPLAAT van heel dik IJZER. Deze plaat is gelegen boven de ruimte waarin het vuur zich bevind. Direct boven het vuur bevinden zich een aantal IJZEREN RINGEN die je afzonderlijk van elkaar met een tang eruit kunt halen. Om de KOOKPLAAT heen zit een rand van GIETIJZER. Deze rand ligt dus verder van het vuur af. Maar neemt ook op een andere manier warmte op. Deze rand wordt aanzienlijk minder warm dan de plaat. Toch is het mogelijk om je te branden aan de rand :-( Wij hebben gelukkig een RING rondom het FORNUIS lopen die je wat op afstand houdt.

PAS ALTIJD GOED OP MET KLEINE KINDEREN DIE ZICH RONDOM EEN FORNUIS OPHOUDEN!!! EEN ONGELUK ZIT IMMERS IN EEN HEEL KLEIN (HEET) HOEKJE :-(

Als je POTTEN & PANNEN wilt gebruiken op de KOOKPLAAT moet je voorzeker geen PANNEN hebben met plastic handvatten. Die smelten door de enorme hitte vrij snel. De voorkeur gaat uit naar een goed gehard IJZEREN MATERIAAL waarbij GIETIJZER de absolute nummer 1 is. Verder moet de PAN een DIKKE BODEM hebben, die goed en geleidelijk aan warmte op kan nemen. Bij te dunne bodems, veelal goedkope PANNEN, brandt de boel alleen maar aan.

POTTEN & PANNEN van GIETIJZER kun je zelfs boven het open vuur hangen als je de ringen op de KOOKPLAAT verwijderd. De vlammen komen dan dus tegen de zijkant en onderkant van de pan aan. Bij GIETIJZEREN PANNEN vervormen de PANNEN niet als deze met open vuur in aanraking komen.

LE CREUSET is een goed voorbeeld van een merk dat bekend staat om zijn GIETIJZEREN POTTEN & PANNEN. Het is echter ook een duur merk, niet alleen het materiaal schijnt de prijs waard te zijn maar ook de manier waarop de pan is vorm gegeven. Zowel de vorm  als het duurzame materiaal zorgen ervoor dat er een gelijkmatige verdeling is van de warmte van de bodem van de pan tot aan het deksel toe. Op deze PANNEN rust een levenslange garantie!

Zowel  BLOKKER, MARSKRAMER, HEMA en IKEA hebben ook vrij degelijke GIETIJZEREN PANNEN in hun assortiment. Ze zijn een goed alternatief voor het hierboven genoemde dure merk. Als schijnen ze de PANNEN van LE CREUSET niet te kunnen evenaren. Wij hebben ook enkele (goedkope) GIETIJZEREN PANNEN in ons bezit, van de MARSKRAMER wel te verstaan. We zijn zeer tevreden over deze PANNEN, ze leveren ons uiterst lekkere hapjes op :-) Of ze ook levenslang mee gaan is de vraag?

Onze ervaring is dat je veel PANNEN van een degelijk gehard IJZER ook wel kunt gebruiken op een HOUTGESTOOKT FORNUIS  mits je ze niet in OPEN VUUR hangt,  of bij de ringen plaatst. Laat ze dus op de dichte plaat staan! Als je ze wel in open vuur hangt zal je een bolle onderkant overhouden. Hoe verder je een pan van het vuur plaatst hoe minder warm de pan wordt en des te kleiner is het risico van vervormen. Je kunt zelfs POTTEN & PANNEN op de GIETIJZEREN RAND zetten, dan blijft de inhoud lekker warm, maar gaat niet koken.

Wij plaatsen op de dichte BODEMPLAAT (dus niet op de ringen) en op de rand van het FORNUIS ook wel van die dof ogende ouderwetse ALUMINIUM ketels, koffie- en theepotten. Toch hebben deze schattige exemplaren het nadeel dat ze vroeg of laat gaan lekken. Het ZACHTE ALUMINIUM gaat vervormen en er komt ruimte bij de lasnaden. Koken in ALUMINIUM PANNEN wordt tegenwoordig trouwens afgeraden. Door te roeren en schrappen in dergelijke PANNEN kan er ALUMINIUM vrijkomen. In hoeverre dit schadelijk kan zijn is ons niet bekend.

POTTEN & PANNEN die een EMAILLEN LAAG hebben kunnen GROTE HITTE ook goed verdragen. Het enige nadeel is dat ze nog wel eens willen gaan barsten/brokkelen als je ze eenmaal hebt gestoten of hebt laten vallen. Behandel deze PANNEN dus altijd met grote voorzichtigheid. Denk er ook om als je EMAILLEN PANNEN in open vuur hangt ze zwart aanblakeren. Door stevig te boenen krijg je dit er soms weer af :-(

Bij die leuke ouderwetse EMAILLEN PANNENSETS uit de jaren 20-30-40 trekt de bodem binnen de kortste keren krom. Zet je deze ouderwetse schoonheden op de rand van het FORNUIS om ze slechts warm te houden zul je weinig problemen ondervinden. Het hangt er helemaal vanaf WAAR je dit soort pannen plaatst.

Een laatste logische tip; gebruik bij POTTEN & PANNEN die geschikt zijn voor een FORNUIS altijd goede OVENWANTEN/PANNENLAPPEN. Je hebt immers geen kunststof grepen meer tot je beschikking.
 
Zo lieve mensen... Zien jullie door de PANNEN het bos nog :-) Een volgende keer meer over het KOKEN zelf op een HOUTGESTOOKT FORNUIS.

LET OP: we hebben het hier over een ouderwetse manier van KOKEN op HOUTGESTOOKTE FORNUIZEN. Wij durven geen uitspraken te doen over bijvoorbeeld AGA-COOKERS die op gas werken of andere soorten FORNUIZEN. Dan zul je te maken krijgen met andere voorwaarden en technieken. Ook met andere regels omtrent het gebruiken van de POTTEN & PANNEN.

LIEVE GROETEN, Suzanne & Marcel 

(Op de foto's staan zowel geschikte als enigszins minder geschikte potten & pannen uitgestald. De plaats die bijvoorbeeld de grote aluminium ketel inneemt is altijd op de hoek van het fornuis. Nooit op het allerheetst gedeelte)